Başabaş noktası nasıl hesaplanır? Kirayı kaç satış ya da kaç üye karşılar?

Başabaş noktası nedir?

Başabaş noktası, bir ayda yaptığın satışlardan kalan paranın kirayı, faturaları ve personeli tam karşıladığı satış miktarıdır. O noktada ne kâr ne zarar edersin; bir sonraki satıştan itibaren kazanmaya başlarsın.

Dükkân sahibinin aklındaki soru aslında daha yalındır: “Kira kaç satışla çıkıyor?” Bunu bilmeden fiyat koymak, çalışma saatini seçmek ya da yeni eleman almak tahmine kalır. Bilince her sabah kafanda tek bir sayı olur: bugün kaç bardak, kaç kupa, kaç paket satmam lazım.

Hesap üç sayıyla yapılır: aylık sabit giderler, satış fiyatı ve satış başına değişken maliyet. Bu yazıdaki örnekler KDV hariçtir.

Sabit gider ve değişken gider nasıl ayrılır?

Sabit gider, hiç satış yapmasan da ay sonunda ödediğin giderdir; değişken gider ise her satışla birlikte artan giderdir. Kira sabittir, bardağın içindeki kahve değişkendir.

• Sabit giderler: kira; elektrik, su, doğalgaz ve internet faturaları; personelin aylık toplam maliyeti; muhasebeci, aidat ve kendi maaşın.
• Değişken giderler: malzeme, ambalaj, bardak ve kapak, kargo, satış başına ödenen komisyon, kurye payı.

Bazı kalemler arada kalır. Fırının ya da kahve makinesinin elektriği satışla biraz artar, ama bunu her ürüne bölmek zahmetlidir; küçük bir işletmede faturayı bütünüyle sabit saymak hesabı bozmaz, işini kolaylaştırır. Eğitmen ya da usta ücreti ödeme şekline bağlıdır: aylık maaş sabit gider, satışın yüzdesi ya da parça başı ücret değişken giderdir. Ders başı ücret ders programına bağlıdır; program belliyse aylık tutarı sabit gider gibi hesapla.

Satış başına kalan pay nedir, nasıl bulunur?

Satış başına kalan pay, bir ürünün satış fiyatından o ürünün değişken maliyeti çıktıktan sonra elinde kalan paradır. Kira, fatura ve maaş bu paydan ödenir.

Bir seramik atölyesinde kupa 300 ₺'ye satılıyor; çamuru, sırı ve kutusuyla parça maliyeti 89 ₺. Kupa başına kalan pay 300 − 89 = 211 ₺'dir. Atölyenin kirası 15.000 ₺, faturaları 3.000 ₺, diğer giderleri 2.000 ₺ ise aylık sabit gider 20.000 ₺ eder. 20.000 ÷ 211 = 94,8; yani ayda 95 kupa. 94 kupada 19.834 ₺ kalır ve 166 ₺ eksik kalırsın; sonucun her zaman yukarı yuvarlanmasının nedeni bu. Parça maliyetinin hammaddeden nasıl çıktığını atölye için maliyet ve stok takibi sayfasında görebilirsin.

Kalan payı yüzde olarak düşünmek de işe yarar: 211 ÷ 300 = %70,3. Bu oran kupanın kâr marjıdır; bu oranla fiyat koymayı kâr marjı ve satış fiyatı hesaplama yazısında anlattık.

Başabaş noktası formülü nedir?

Başabaş adedi, aylık sabit giderlerin satış başına kalan paya bölümüdür. Günlük hedefi bulmak için aylık sabit gideri önce ayın gün sayısına bölersin.

Kapalı gün ayrıntısı küçük görünür ama hedefi değiştirir. 93.000 ₺'lik sabit gideri 30 güne bölersen günde 3.100 ₺ kalan pay gerekir; pazartesileri kapalı olduğun için 26 güne bölersen günde yaklaşık 3.577 ₺. Açık olduğun günler, kapalı günlerin kirasını da öder.

Kafe örneği: kira kaç bardak kahveyle çıkar?

Aylık sabit gideri 93.000 ₺ olan ve ortalama içecekte 62 ₺ kalan bir kafe, ayda 1.500 içecek satınca başa baş gelir; 30 günlük ayda bu, günde 50 içecektir. Hesabı adım adım yapalım.

Yani bu kafede günün 50. içeceği kirayı, faturayı ve maaşları kapatır; 51. içecekten itibaren kâr başlar. 38 ₺'lik değişken maliyet kahve, süt, bardak ve kapaktan oluşur; reçete ya da malzeme fiyatı değiştikçe bu sayı da değişir. Bir bardağın maliyetinin alışlardan nasıl çıktığını kafe için stok ve maliyet takibi sayfasında görebilirsin.

Stüdyo ya da kurs kirayı kaç üyeyle çıkarır?

Üyelikle çalışan bir işte satış birimi üyedir: aylık sabit giderleri, ortalama aylık paket değerinden eğitmen payı düşüldükten sonra kalan paya bölersin. Eğitmen payını unutursan gereken üye sayısını eksik bulursun.

Eğitmeni unutan hesap 8 üyenin yettiğini söyler; gerçekte 12 aktif üye gerekir. Aktif üye, o ay geçerli paketi olan üyedir; paketi bitmiş ya da süresi dolmuş üye bu sayıya girmez. Eğitmen aylık maaşlıysa, ör. 24.000 ₺, bu tutar sabit gidere eklenir: 32.400 + 24.000 = 56.400 ₺; 56.400 ÷ 4.500 = 12,5, yani 13 üye.

Kursta da hesap aynıdır; yalnızca üye yerine öğrenci, eğitmen yerine öğretmen yazarsın. Ders programı, eğitmen ücreti ve ay kasasının bir stüdyoda nasıl bir arada durduğunu pilates stüdyosu için üye ve paket takibi sayfasında, kurslar dahil bütün akışı üye takibi sayfasında görebilirsin.

Kira artarsa ya da kalan pay düşerse ne olur?

Kira artınca başabaş adedi, artışın kalan paya bölümü kadar yükselir; kalan pay düşünce ise bütün sabit gider daha küçük bir paya bölünür. Kafe örneğinde beş durum:

Tablonun en önemli satırı üçüncüsü: içecek başına 7 ₺'lik maliyet artışı, 10.000 ₺'lik kira artışından daha çok satış ister (1.662'ye karşı 1.691). Kira artışını herkes konuşur; malzeme zammı ise sessiz gelir ve ay sonuna kadar kolayca gözden kaçar. Fiyat artışı ters yönde çalışır: 10 ₺'lik artış günlük hedefi 50'den 44 içeceğe indirir. Ama müşteri sayısı düşerse bu kazanç erir; fiyatı değiştirdikten sonraki birkaç haftanın satışını izle.

Başabaş sonucunu nasıl kullanırsın?

Başabaş sayısı, gerçek satışınla yan yana koyunca anlam kazanır. Günlük ortalaman hedefin altındaysa dört kolun var: fiyat, çalışma saatleri, personel ve minimum sipariş.

• Fiyat: kalan payı büyütmenin en hızlı yolu. Önce en çok satan ama kalan payı en düşük ürüne bak.
• Saatler: satışın neredeyse olmadığı saatlerde açık kalmak faturayı ve vardiyayı büyütür. Kapalı gün eklersen başabaşı kalan günlere yüklersin; açık gün sayısıyla yeniden hesapla.
• Personel: yeni eleman, sabit gidere maaşı kadar ekler. Kafe örneğinde 20.000 ₺'lik yarı zamanlı bir eleman ayda 323 içecek daha demektir; o saatlerde bu kadar ek satış yoksa eleman başabaşı uzaklaştırır.
• Minimum sipariş: siparişle çalışan pastane ya da evden üretimde sabit gideri bir ayda yetiştirebileceğin sipariş sayısına bölersen her siparişin taşıması gereken payı bulursun. Aylık 12.000 ₺ sabit gider ve ayda 40 sipariş kapasitesiyle bu, sipariş başına 300 ₺ kalan paydır; bunun altında kalan sipariş minimumun altındadır.

Hiçbiri tek başına mucize değildir. Ama hepsi aynı sorunun cevabıdır: hangi değişiklik başabaş sayısını gerçek satışının altına indirir?

Başabaşı her ay nasıl kontrol edersin?

Ayda bir sabit giderleri güncelle, kalan payı yeniden hesapla ve günlük hedefi o ayın gerçek ortalamasıyla karşılaştır. Kira, fiyat ya da maliyet değiştiğinde ay sonunu beklemeden yeniden hesapla.

1. 1Sabit giderleri toplaKira, faturalar, personel toplamı ve diğer giderleri aylık olarak yaz; kendi maaşını unutma.
2. 2Kalan payı bulOrtalama satış fiyatından ürünün malzeme ve ambalaj maliyetini çıkar. Stüdyodaysan ortalama paket değerinden eğitmen payını çıkar.
3. 3Başabaş adedini hesaplaSabit giderleri kalan paya böl ve sonucu yukarı yuvarla.
4. 4Günlük hedefe çevirAylık sabit gideri ayın gün sayısına ya da açık olduğun gün sayısına böl, çıkan tutarı kalan paya bölüp günlük satış adedine çevir.
5. 5Gerçekle karşılaştırHer hafta günlük ortalama kalan payını hedefle yan yana koy; stüdyodaysan aktif üye sayına bak.
6. 6Değişince yeniden hesaplaKira artışı, malzeme zammı ya da yeni eleman geldiğinde hesabı o gün yenile.